Girne'de beğendiğiniz bir daire için kapora istendiğinde elinizde genellikle bir kat planı ve bir ödeme tablosu olur. Türkiye'den alım yapan biri için eksik olan ise başka belgelerdir: satın alma hakkınızı, koçanın durumunu ve sözleşmenizin kayda girdiğini gösteren kâğıtlar. Kontrol sırası da buradan başlıyor.

Önce hakkınızın sınırını öğrenin

Kuzey Kıbrıs'ta konut alan TC vatandaşı, yabancıların taşınmaz edinmesine ilişkin kurallara tabidir. TC vatandaşları kişi başı en fazla 6 daire ya da 3 iki katlı müstakil villa; diğer yabancı uyruklular en fazla 3 daire ya da 2 villa edinebilir. Her alım Bakanlar Kurulu iznine tabidir.

Bu sınırlar kararnameyle değişebildiği için alım sırasında avukatınızdan yürürlükteki metni göstermesini isteyin. Daha önce adınıza kayıtlı bir taşınmaz varsa bunun hesaba nasıl katılacağını da aynı görüşmede sorun. İzin başvurusu İçişleri Bakanlığı'na bağlı Taşınmaz Mal Birimi üzerinden yürüyor ve şahsen, vekaleten ya da avukat aracılığıyla yapılabiliyor. Türkiye'de yaşayan biri için bu, her aşamada adaya gitmek zorunda olmadığı anlamına gelir; ama vekaletnamenin kapsamını baştan iyi yazdırmak gerekir.

Koçanı görmeden kapora vermeyin

Satıcının gösterdiği belgeyle yetinmek zorunda değilsiniz. Tapu ve Kadastro Dairesi'nin görev tanımında, belirtilen bir malın kime ait olduğuna dair talep üzerine araştırma belgesi hazırlamak da yer alıyor; ipotek kaydı ve fesih işleri de aynı dairede yürüyor. Yani arsanın kimin üzerinde olduğu ya da taşınmazın ipotekli olup olmadığı sorusunun yanıtı resmî kayıtta. Bu incelemeyi, satıcıdan bağımsız kendi avukatınıza yaptırın.

Türkiye'den Kuzey Kıbrıs'ta Ev Alacaklar Imzadan Önce Neleri Kontrol Etmeli?1

Hangi koçan?

Kuzey Kıbrıs'ta üç temel koçan türü bulunuyor: Türk koçanı, eşdeğer koçan ve tahsis koçanı. İlgilendiğiniz konutun türünü ve bunun size ne ifade ettiğini avukatınızdan yazılı olarak almanız, ileride yaşanacak bir satışta da işinize yarar.

Bina henüz bitmediyse

Yapım aşamasındaki konutta tapu devri, proje tamamlandıktan sonra yapılıyor. Bu yüzden sözleşmedeki blok ve daire numarasının, kat planıyla ve ruhsatla örtüştüğüne bakın. Yabancıların taşınmaz edinmesini düzenleyen yasa, izin başvurusundan önce taşınmazda kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş olmasını şart koşuyor; satın alacağınız bölüm için bunun yapılıp yapılmadığını sorun.

İmzayla iş bitmiyor

Birçok alıcı için en az bilinen kısım burası. Sözleşmenin imzalanması tek başına yetmiyor; ardından sırasıyla şu adımlar geliyor:

  1. Sözleşme Pul Yasası kapsamında pullanıyor, alım satımdan doğan vergi ve harçlar ödeniyor.
  2. Sözleşme ilgili İlçe Tapu Amirliği'ne kaydettiriliyor ve satın alma izni için başvuruluyor.
  3. Bakanlar Kurulu kararı Resmî Gazete'de yayımlandıktan sonra devir işlemi yapılıyor.

Bu adımların her birine bağlı yasal süreler var ve süreler kaçırıldığında sonuçları ağır olabiliyor. Süreler mevzuatla değişebildiği için güncel hâllerini imza gününde avukatınızdan öğrenin. Pratik öneri şu: sözleşmede bu işlemleri kimin, hangi tarihe kadar yapacağı açıkça yazsın. "Biz hallederiz" cümlesi, bir süre kaçtığında sizi korumaz.

Satıcıyı ve aracıyı tanıyın

Kuzey Kıbrıs'ta emlakçılık, Emlakçıların Kayıt ve İşlemleri Yasası kapsamında kayda bağlı bir meslek. Size yardım eden kişinin kayıtlı olup olmadığını sormak ayıp değil. Konutu geliştiriciden doğrudan alıyorsanız aracı aradan çıkar, ama kontrol listesi kısalmaz. Girne merkezli Dindi Group gibi kendi projesini satan bir firmayla çalışırken de aynı belgeleri istemek gerekir. Firmanın Direktörü de sözleşme konusunda aynı noktaya dikkat çekiyor:

"Alıcıya imzadan önce sözleşmeyi kendi avukatına okutmasını söylüyoruz. Ödeme takvimi, teslim tarihi ve gecikme hâlinde ne olacağı kâğıtta açıkça yazmalı."

Hacı Ziya Dindi, Dindi Group Direktörü

İlan aşamasında da küçük bir alışkanlık işe yarar. Sitelerde gördüğünüz satılık daire seçenekleri konum, oda sayısı, kat ve metrekare bilgisi verir; bu bilgileri not alın ve sözleşmedeki tanımla tek tek karşılaştırın. Kullanım alanı ile terası da içine alan toplam alan her zaman aynı şey değildir.

Ek:
emlakhaberi-yazi-ici-alsancak-west-park-salon.jpg

Masrafları tek tabloda görün

Satış fiyatı, ödeyeceğiniz toplam tutar değildir. KDV, pul, devir harcı, avukat ücreti, izin başvuru giderleri ve taşındıktan sonra elektrik ile su abonelikleri ayrı kalemlerdir. KDV'nin fiyata dahil olup olmadığı sözleşmede yazmalı. Burada bilerek oran vermiyoruz: devir harcı tarifesi zaman zaman geçici kararlarla değişebiliyor, güncel rakamı avukatınızdan ya da Tapu Dairesi'nden almak en sağlıklısı. Tapu Dairesi'nin vergi ve harç amacıyla kendi değerlendirmesini yaptığını da unutmayın; hesap her zaman sözleşmede yazan bedelle sınırlı kalmayabilir.

Fiyatlar çoğunlukla sterlin üzerinden verildiği için kur farkını da plana katın. Ödemeleri banka üzerinden yapıp dekontları saklamak, ileride her türlü anlaşmazlıkta elinizi güçlendirir.

Ev sahibi olmak oturma hakkı anlamına gelmiyor

Muhaceret Dairesi'nin anlatımına göre doksan günden uzun kalacak yabancıların, başka bir yasal izinleri yoksa ikamet izni alması gerekiyor. Taşınmaz sahipleri için ayrı bir kısa dönem ikamet izni düzenlemesi var, ancak konutun ikamete uygun olması ve sözleşmeyle alımda ödeme ile izin başvurusu gibi koşullara bağlı. Koşullar tüzükle değişebildiği için planınız uzun süre kalmaksa başvuruyu ev alındıktan sonraya bırakmayın, Muhaceret Dairesi'nden güncel listeyi önceden öğrenin.