TBMM'de bekleyen, "tarım arazilerini koruma" amaçlı hobi bahçeleri düzenlemesi, sahadan gelen tepki ve siyasi maliyet hesabı nedeniyle AK Parti MKYK'da alınan kararla, teklifte revizyona gidilmesi için bir süreliğine donduruldu. Tarım arazilerinin parçalanmasını ve imara aykırı yapılaşmayı önlemeyi hedefleyen kanun teklifi, kamuoyundan gelen tepkiler ve siyasi değerlendirmeler sonrası yeniden ele alınıyor. AK Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu (MKYK) toplantısında yapılan değerlendirmelerde teklifin özü korunurken, uygulama dili ve kapsamı üzerinde “ara formül” arayışına gidildi.
KAÇAK YAPILARA AF YOK, AMA YENİ MODEL GELİYOR
Yetkililer, düzenlemenin en kritik başlığını net şekilde ortaya koyuyor: Tarım arazilerindeki kaçak yapılara yönelik herhangi bir af kesinlikle gündeme gelmeyecek. Buna rağmen sahadaki sosyal gerçeklikler ve hobi bahçesi olgusunun yaygınlaşması nedeniyle daha esnek ve kademeli bir uygulama modeli üzerinde çalışılıyor.
TEKLİFİN ÖNCEKİ HALİ NE ÖNGÖRÜYORDU?
İlk kanun teklifinde şu düzenlemeler yer alıyordu:
- Tarım arazilerine yapılan bungalov, villa ve bağ evi gibi kaçak yapıların yıkılması
- Para cezalarının ciddi oranda artırılması
- Kaçak yapılara altyapı hizmeti veren kurumlara (belediye, elektrik, su, telekom) ceza uygulanması
- Tarım arazilerinin eski haline döndürülmesi
- Hobi bahçesi adı altında arazi parçalanmasının tamamen engellenmesi
- Kooperatifler üzerinden tarım dışı kullanımın önüne geçilmesi
SİYASİ VE SOSYOLOJİK ETKİLER MASADA
MKYK toplantısında teklifin özellikle orta sınıf ve emekliler üzerinde oluşturduğu algı tartışıldı. “Küçük bir toprak edinme hayalinin zarar görebileceği” ve bunun siyasi karşılığının olabileceği değerlendirmeleri öne çıktı. Bu nedenle düzenlemenin iletişim dili ve uygulanma şeklinin yeniden kurgulanması gerektiği vurgulandı.
Öte yandan bazı üyeler, kontrolsüz yapılaşmanın özellikle büyükşehir çevresi ve turizm bölgelerinde tarım alanlarını hızla tükettiğine dikkat çekti.
YENİ MODEL: “ÜRETEN KALACAK, RANT AMAÇLI YAPILAR AYRILACAK”
Üzerinde en fazla uzlaşı sağlanan yaklaşım, tarım arazilerinin kullanımında net bir ayrım yapılması oldu:
- Gerçek üretim yapan hobi bahçeleri korunacak
- Tarımsal üretim yoksa ve yapılaşma rant amaçlıysa müdahale edilecek
Bu kapsamda en güçlü senaryo şu çerçevede şekilleniyor:
- Mevcut yapılar tamamen yıkılmayabilir
- Ancak tarımsal üretim şartı getirilecek
- Araziler kayıt altına alınacak ve Tarım Bakanlığı iznine tabi olacak
- Yeni yapılaşmalara kesin sınırlama getirilecek
- Elektrik, su ve altyapı abonelikleri sıkı kurallara bağlanacak
- Ek vergi ve harç modeli uygulanabilecek
MASADAKİ YENİ UYGULAMA MODELLERİ
Çalışmalarda öne çıkan bazı alternatif sistemler şöyle:
- Lisanslı hobi bahçesi modeli: Ruhsatlı ve denetimli alanlar
- Üretim puanı sistemi: Üretim yapan korunacak, yapmayanın hakkı azalacak
- Bölgesel zonlama: Verimli tarım arazileri tamamen koruma altında
- Mikro tarım ve kooperatif modeli: Profesyonel üretim zorunluluğu
- Vergisel caydırıcılık: Tarım dışı kullanımda yüksek vergi, üretimde teşvik
SONUÇ: HİBRİT MODEL GELİYOR
Yeni düzenleme, klasik “imar affı” ya da “tarım affı” yaklaşımından uzak bir çizgide şekilleniyor. Hedef, hem tarım arazilerinin korunması hem de sahada oluşan sosyal gerçekliğin tamamen yok sayılmaması.
Bu nedenle Türkiye’de uzun süredir tartışılan hobi bahçeleri konusu, ilk kez “tam yasak” ya da “tam serbestlik” yerine, üretim temelli hibrit bir modele doğru evriliyor.
