İstanbul, 2026 - ABD Büyükelçiliği'nin İstanbul'da yaşayan vatandaşlarına düzenli olarak deprem riski konusunda uyarılar yapması, sosyal medyada "Amerika'nın deprem teknolojisini test ettiği" veya "yapay deprem oluşturmayı planladığı" yönünde komplo teorilerine yol açtı. Ancak uzmanlar ve bilimsel veriler bu iddiaları reddediyor.
ABD Uyarılarının Arka Planı
Amerikan Büyükelçiliği'nin İstanbul'daki vatandaşlarına yönelik deprem uyarıları, uzun süredir devam eden rutin bir prosedür. Bu uyarılar:
-
Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde bilimsel olarak beklenen büyük deprem riskine dayanıyor
-
AFAD, Kandilli Rasathanesi ve uluslararası sismoloji kuruluşlarının verileriyle uyumlu
-
ABD'nin diğer deprem riskli bölgelerdeki (Tokyo, San Francisco vb.) vatandaşlarına yaptığı benzer uyarılarla tutarlı
Bilimsel Gerçekler
Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü eski Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener konuyla ilgili açıklamasında: "İstanbul'da beklenen deprem, jeolojik fay hatlarında biriken enerjinin doğal sonucudur. 'Yapay deprem oluşturma' iddiaları tamamen bilim dışıdır. Hiçbir ülkenin İstanbul büyüklüğünde bir deprem oluşturabilecek teknolojisi bulunmamaktadır" dedi.
HAARP ve Deprem Komplo Teorileri
1990'lardan beri dolaşımda olan "ABD'nin HAARP (Yüksek Frekanslı Etkin Güneşsel Araştırma Programı) teknolojisiyle deprem yapabildiği" iddiaları, bilim çevrelerince defalarca yalanlandı. HAARP, iyonosferi incelemek için kullanılan bir araştırma programı olup, deprem oluşturma kapasitesine sahip değil.
Jeofizik Mühendisleri Odası Başkanı Prof. Dr. Cemalettin Şimşek: "Dünyada mevcut teknolojilerle, doğal depremlerin enerjisinin binde biri kadar enerjiyi dahi yapay olarak üretmek mümkün değil. Bu tür komplo teorileri, gerçek deprem hazırlıklarımıza odaklanmamızı engelliyor" uyarısında bulundu.
İstanbul'un Deprem Riski
Tüm bilimsel kuruluşların ortak görüşü:
-
Marmara Denizi'nde 7.2-7.6 büyüklüğünde bir depremin 30 yıl içinde olma olasılığı %60-70
-
Bu risk, uluslararası sismoloji camiasının ortak tespiti
-
ABD dahil pek çok ülke, olası depremin etkilerini azaltmak için Türkiye ile işbirliği yapıyor
Uluslararası İşbirliği
AFAD ve Birleşmiş Milletler verilerine göre, İstanbul'un depreme hazırlıklı olması için:
-
Japonya, ABD ve AB ülkeleri teknik destek sağlıyor
-
Erken uyarı sistemleri konusunda uluslararası bilgi paylaşımı yapılıyor
-
Deprem simülasyonları ve risk azaltma projeleri ortak yürütülüyor
Uzmanların Görüşü
İTÜ Deprem Mühendisliği ve Afet Yönetimi Enstitüsü'nden Doç. Dr. Oğuz Gündoğdu: "İstanbul'un deprem riski bilimsel bir gerçektir. Vatandaşlarımızın komplo teorileriyle zaman kaybetmek yerine, deprem hazırlıklarına odaklanmaları gerekiyor. ABD'nin uyarıları, afet öncesi hazırlık protokollerinin rutin bir parçasıdır."
Sonuç
Mevcut veriler, İstanbul'daki deprem uyarılarının bilimsel temellere dayandığını ve "yapay deprem" iddialarının gerçekliği bulunmadığını gösteriyor. Yetkililer, olası bir depreme karşı hazırlıklı olunması ve resmi kurumların uyarılarının dikkate alınması konusunda vatandaşları uyarıyor.
Kaynaklar: AFAD, Kandilli Rasathanesi, USGS (Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırmalar Kurumu), İTÜ, Jeofizik Mühendisleri Odası
