Yeni uygulamayla, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamında faaliyet gösteren kooperatiflerin belirli tarım arazilerinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinmesinin önü kapatıldı. Düzenlemenin özellikle hobi bahçesi uygulamaları açısından yeni bir dönem başlatması bekleniyor.

Tarım arazilerinin korunmasına yönelik tapu işlemlerinde önemli bir değişiklik hayata geçirildi. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından 24 Ağustos 2026 tarihli Makam Oluru ile 2022/5 sayılı Genelgeye eklenen yeni hüküm, kooperatiflerin tarımsal nitelikli taşınmazlar üzerindeki hak edinimini sınırlandırıyor.

Yeni uygulamayla birlikte, köy yerleşik alan sınırları dışında kalan belirli tarım arazilerinde 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na tabi kooperatifler artık mülkiyet sahibi olamayacak.

Sadece satın alma değil, ayni haklar da kapsamda

Düzenleme yalnızca kooperatiflerin tarım arazisi satın almasını kapsamıyor. Tarımsal nitelikteki taşınmazlar üzerinde kurulabilecek irtifak, intifa, üst hakkı ve ipotek gibi sınırlı ayni haklar da yeni uygulamanın kapsamına alındı.

Böylece kooperatifler aracılığıyla tarım arazilerinin farklı kullanım modelleriyle edinilmesinin de önemli ölçüde sınırlandırılması hedefleniyor.

Hedefte tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı var

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici yönlerinden biri ise hobi bahçesi uygulamalarıyla ilgili olası etkisi oldu. Son yıllarda bazı tarım arazilerinin kooperatif modeli üzerinden küçük parçalara ayrılarak hobi bahçesi veya tarım dışı kullanım amacıyla değerlendirilmesi kamuoyunda tartışma konusu olmuştu.

Tapu işlemlerinde getirilen yeni sınırlamanın, tarım arazilerinin kooperatifler aracılığıyla bu tür modeller kapsamında edinilmesini zorlaştırması bekleniyor.

Ancak düzenleme, mevcut hobi bahçelerinin veya mevcut tapu sahiplerinin haklarının doğrudan ortadan kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Uygulama, esas olarak bundan sonraki dönemde kooperatiflerin yeni mülkiyet ve ayni hak edinimlerine yönelik işlem süreçlerini kapsıyor.

Bazı tarımsal kooperatifler için farklı uygulama

Her kooperatif yeni düzenleme kapsamında aynı şekilde değerlendirilmeyecek. Tarımsal faaliyet amacı taşıyan bazı kooperatifler için özel bir inceleme ve değerlendirme süreci öngörülüyor.

Ziraat ve Ormancılık Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri, Sulama Kooperatifleri, Su Ürünleri Kooperatifleri ile Pancar Ekicileri Kooperatiflerinin taleplerinde, taşınmazın niteliği veya kooperatifin faaliyet alanı konusunda tereddüt oluşması halinde il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüklerinden görüş alınacak.

Öte yandan özel kanunlarla kurulmuş bazı tarımsal amaçlı kooperatifler ise bu düzenlemenin dışında tutuluyor. Tarım Kredi Kooperatifleri ile Tarım Satış Kooperatifleri için yeni getirilen kısıtlama ve izin prosedürünün uygulanmayacağı belirtiliyor.

Yapı kooperatifleri için de yeni kurallar gelmişti

2022/5 sayılı Genelgede tarım arazilerine ilişkin düzenleme öncesinde yapı kooperatiflerini ilgilendiren önemli bir değişiklik de yapılmıştı.

7 Temmuz 2026 tarihli düzenlemeyle, Bakanlıktan izin alarak ana sözleşmesini değiştiren ve inşaat faaliyetlerini etaplar halinde sürdüren yapı kooperatiflerinin, projedeki tüm etapları tamamlamadan ortaklarına ferdileşme işlemi yapamayacağı hüküm altına alınmıştı.

Bu düzenlemeyle birlikte Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün kooperatiflerin taşınmaz edinimi ve ortaklara bağımsız bölüm devri süreçlerine yönelik denetim ve işlem kurallarını daha sıkı hale getirdiği görülüyor.

Tarım arazilerinde yeni dönem

Son düzenleme, özellikle tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanımının önlenmesi bakımından dikkat çekiyor. Kooperatifler üzerinden gerçekleştirilen taşınmaz edinimlerinde yeni bir dönem başlarken, tarımsal nitelikli arazilerde yapılacak tapu işlemlerinin artık daha kapsamlı bir incelemeye tabi tutulması bekleniyor.

Yeni uygulama, hem kooperatifler hem de tarım arazisi üzerinde yatırım veya proje geliştirmeyi planlayanlar açısından tapu süreçlerinde dikkat edilmesi gereken yeni bir hukuki çerçeve oluşturuyor.