Next
TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’na ilişkin yeni düzenleme, hobi bahçeleriyle ilgili tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Daha önce mevcut yapıların yıkılacağı yönündeki iddialar kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, Meclis’ten geçen son metinde doğrudan yıkım kararı içeren açık bir hüküm bulunmadığı ifade ediliyor.
Türkiye’de son yıllarda özellikle büyükşehirlerin çevresinde hızla artan hobi bahçeleri, tarım arazilerinin bölünmesi, altyapı götürülmesi ve izinsiz yapılaşma iddiaları nedeniyle uzun süredir tartışma konusu oluyordu. Bu kapsamda Meclis Genel Kurulu’nda kabul edilen yeni düzenleme ile tarım arazilerinin amacı dışında kullanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Ancak düzenlemenin en dikkat çeken yönü, kamuoyunda daha önce tartışılan “mevcut yapıların yıkılması” iddialarına ilişkin oldu. Yasalaşan metnin, hobi bahçeleri üzerindeki mevcut izinsiz yapıların doğrudan yıkılmasını öngören özel bir madde içermediği belirtiliyor.
Yasa ne getiriyor?
Yeni düzenleme, hobi bahçesi adı altında tarım arazilerinin küçük parçalara ayrılarak yapılaşmaya açılmasını engellemeyi amaçlıyor. Bu kapsamda özellikle kooperatifler üzerinden yapılan arazi edinimleri ve hobi bahçesi modelleri mercek altına alınıyor.
Düzenlemeye göre tarım arazilerinde, tarımsal üretim amacı dışında faaliyet gösteren kooperatiflerin mülkiyet veya sınırlı ayni hak edinmesinin önüne geçiliyor. Tarımsal amaçlı kooperatiflerin arazi edinimleri ise Tarım ve Orman Bakanlığı’nın iznine bağlanıyor.
Bu adımla, tarım arazilerinin “hobi bahçesi”, “kooperatif hissesi”, “küçük parsel” veya benzeri yöntemlerle fiilen imara açılmasının engellenmesi hedefleniyor.
İzinsiz yapılara altyapı yasağı
Yeni düzenlemenin en sert hükümlerinden biri, izinsiz yapı ve tesislere altyapı hizmeti verilmesini yasaklaması oldu.
Buna göre, ilgili mevzuata aykırı şekilde yapılan yapı ve tesislere elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilemeyecek. Bu yasağa rağmen abonelik tesis eden kurum veya kuruluşlara her bir abonelik için 100 bin TL idari para cezası uygulanacak.
Ayrıca idarenin bildirimine rağmen aboneliğin 30 gün içinde iptal edilmemesi halinde, aboneliğin devam ettiği her ay için ayrıca 100 bin TL ceza kesilecek.
Bu maddeyle, hobi bahçelerindeki izinsiz yapıların altyapı hizmetleriyle fiilen kalıcı hale gelmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Para cezaları ağırlaştırıldı
Düzenlemede tarım arazilerinin amacı dışında kullanılması halinde uygulanacak idari para cezaları da artırılıyor. Daha önce metrekare başına düşük seviyelerde uygulanan cezaların ciddi şekilde yükseltilmesiyle, tarım arazilerinin izinsiz yapılaşmaya açılmasının caydırılması hedefleniyor.
Bu kapsamda yaptırımların odağında sadece hobi bahçeleri değil, tarım arazileri üzerinde izinsiz yapılaşmaya yol açan tüm uygulamalar bulunuyor.
Yıkım tartışması neden çıktı?
Hobi bahçeleriyle ilgili düzenleme gündeme geldiğinde, kamuoyunda mevcut yapıların yıkılacağı yönünde yoğun bir tartışma yaşandı. Özellikle bazı taslak metinlerde ve kulis bilgilerinde, izinsiz yapıların kaldırılması veya yıkılması yönünde daha sert adımlar atılabileceği öne sürülmüştü.
Ancak Meclis’ten geçen son metinde, mevcut hobi bahçesi yapılarının doğrudan yıkılmasına ilişkin özel bir hüküm yer almadığı belirtiliyor. Bu nedenle yeni yasanın, daha çok bundan sonraki süreçte tarım arazilerinin hobi bahçesi modeliyle bölünmesini ve izinsiz yapıların altyapı hizmetleriyle desteklenmesini engellemeye yönelik olduğu değerlendiriliyor.
MKYK’da tartışma iddiası
Yasa sürecinde AK Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu’nda da hobi bahçeleri konusunun tartışıldığı ileri sürüldü. İddialara göre Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, tarım arazilerinin korunması konusunda sert tedbirlerden yana tavır alırken, AK Parti Ankara Milletvekili Osman Gökçek ise mevcut yapıların yıkılmasının vatandaşları mağdur edebileceği yönünde görüş bildirdi.
Bu tartışmanın ardından Meclis’ten geçen metin ile daha önce kamuoyunda konuşulan taslak arasında farklılık oluştuğu iddia edildi.
Mevcut yapılar tamamen güvende mi?
Yeni yasada doğrudan yıkım hükmü bulunmaması, hobi bahçelerindeki tüm mevcut yapıların hukuken sorunsuz hale geldiği anlamına gelmiyor.
Uzmanlara göre yapıların bulunduğu yer, imar durumu, yapı kayıt belgesi olup olmadığı, tarım arazisi niteliği, belediye veya il özel idaresi tarafından daha önce alınmış kararlar ve mevcut imar mevzuatı ayrı ayrı değerlendirilmek zorunda.
Bu nedenle yeni düzenleme, mevcut izinsiz yapıların tamamına otomatik koruma sağlamıyor. Ancak hobi bahçeleri için özel olarak getirilen son düzenlemede, kamuoyunda tartışıldığı gibi genel ve doğrudan bir “yıkım kararı” yer almıyor.
Hobi bahçesi sahiplerini ne bekliyor?
Yeni süreçte hobi bahçesi sahipleri açısından en kritik başlık, altyapı hizmetleri olacak. İzinsiz yapıların elektrik, su ve doğalgaz aboneliği alması zorlaşacak. Mevcut aboneliklerin durumu ise idarelerin yapacağı tespit ve bildirim süreçlerine göre şekillenecek.
Ayrıca tarım arazilerinde yeni hobi bahçesi projeleri geliştirmek, kooperatif üzerinden arazi edinmek veya tarımsal amaç dışında yapılaşmaya gitmek çok daha riskli hale gelecek.
Tarım arazileri korunacak, tartışma sürecek
Düzenlemenin temel amacı, tarım arazilerinin parçalanmasını ve amacı dışında kullanılmasını önlemek. Ancak Türkiye genelinde çok sayıda vatandaşın yıllardır hobi bahçesi adı altında aldığı veya kullandığı alanların bulunması, konunun sosyal ve ekonomik boyutunu da büyütüyor.
Bu nedenle yeni yasa, yıkım tartışmasını tamamen bitirmiş görünmese de Meclis’ten geçen son haliyle mevcut yapılara yönelik doğrudan bir yıkım hükmü içermemesi bakımından önemli bir ayrışma ortaya koyuyor.
Önümüzdeki süreçte gözler, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın uygulama yönetmeliklerinde, yerel idarelerin tespitlerinde ve mevcut yapıların hukuki durumuna ilişkin alınacak kararlarda olacak.
