Son dönemde artan enflasyon ve konut maliyetleriyle birlikte kira uyuşmazlıkları da ciddi şekilde artış gösterdi. Özellikle sözleşme yenileme dönemlerinde ev sahiplerinin yasal sınırların üzerinde zam talep etmesi, kiracılarla ev sahiplerini karşı karşıya getiriyor. Ancak Türk Borçlar Kanunu ve ilgili mevzuat, kiracıları koruyan önemli hükümler içeriyor.
Peki ev sahibi yüksek zam isterse kiracı ne yapabilir?
Mevzuat ne diyor, hangi durumlarda dava açılabilir?
Yasal Kira Artış Sınırı Nedir?
Konut kiralarında artış oranı, TÜFE’nin (Tüketici Fiyat Endeksi) 12 aylık ortalaması ile sınırlandırılmış durumda. Bu oran her ay Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanıyor.
-
Ev sahibi, bu oran üzerinde zam yapamaz
-
Sözleşmede daha yüksek bir oran yazsa bile geçersiz sayılır
-
Kiracı, yasal sınırı aşan artışı kabul etmek zorunda değildir
Önemli Not:
Geçici olarak uygulanan %25 kira artış sınırı kaldırılmıştır. Güncel artışlar TÜFE ortalamasına göre yapılmaktadır.
Ev Sahibi Yüksek Zam İsterse Kiracı Ne Yapmalı?
1. Yasal Oranı Hatırlatın
Kiracı, ev sahibine yazılı ya da sözlü olarak yasal artış oranını bildirebilir. Resmî ve yazılı iletişim (WhatsApp, e-posta, noter ihtarı) ileride delil niteliği taşır.
2. Yasal Artış Oranına Göre Ödeme Yapın
Ev sahibinin talebi hukuka aykırıysa, kiracı yasal orana göre artırılmış kirayı ödemeye devam edebilir.
Ev sahibinin “eksik ödeme” iddiası geçerli olmaz.
3. Noter İhtarı Çekin
Uyuşmazlık büyüyorsa kiracı, noter aracılığıyla ihtar göndererek:
-
Yasal artış oranına uyduğunu
-
Fazla talebi kabul etmediğini
belirtebilir.
4. Arabuluculuk Başvurusu
Kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk uygulanmaktadır. Taraflar dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorundadır.
Ev Sahibi Tahliye Edebilir mi?
Hayır, sadece yüksek zam kabul edilmediği için tahliye yapılamaz.
Ev sahibinin tahliye talep edebilmesi için:
-
Kira ödemelerinin aksatılması
-
Yazılı tahliye taahhüdü
-
Kendisinin veya birinci derece yakınının konut ihtiyacı
-
Kentsel dönüşüm / esaslı tadilat
gibi yasal nedenler gerekir.
Aksi halde açılan davalar çoğunlukla kiracı lehine sonuçlanmaktadır.
5 Yılı Aşan Kiracılar İçin Farklı Durum
Kira sözleşmesi 5 yılı doldurmuşsa, ev sahibi:
-
Kira tespit davası açabilir
-
Mahkeme, emsal kiralar ve piyasa koşullarını dikkate alır
-
Artış TÜFE ile sınırlı kalmayabilir
Ancak bu artış geriye dönük uygulanamaz ve dava süreci genellikle uzun sürer.
Kiracılara Uzmanlardan Uyarı
Gayrimenkul hukukçuları, kiracıların:
-
Yazılı sözleşmelerini saklaması
-
Ödemelerini mutlaka banka yoluyla yapması
-
Baskı, tehdit veya zorlamalarda hukuki yollara başvurması
gerektiğini vurguluyor.
Sonuç: Kiracılar Yalnız Değil
Ev sahibinin istediği her zam hukuki değildir. Mevzuat, kiracıyı açık şekilde korumaktadır. Yasal sınırlar içinde hareket eden kiracı, tahliye tehdidiyle karşı karşıya kalmaz. Haklarını bilen kiracılar, yüksek zam baskısına boyun eğmek zorunda değildir.
