Kira Gelir Vergisi Nedir?

“İşyeri veya ev kira gelir vergisi” olarak da adlandırılan vergi türü Gelir Vergisi Kanunu 70. Madde uyarınca detayları ile ele alınmaktadır. Bir malın kendisinin ve haklarının kiraya verilmesi sonucu elde edilen gelir, “gayrimenkul sermaye iradı” olarak adlandırılarak vergilendirilmektedir. Kiradan elde edilen kazanç belli sınırlar dahilinde gelir vergisine tabi tutularak kira vergisi olarak anılmaktadır.

Kira vergisinde kazançlar alt sınır üzerinden değerlendirildiği için kazanca göre indirim ve muafiyet uygulanır. Örneğin kira gelir vergisi ödeme 2023 yılında konutlar için 21.000 TL ve altında ise muafiyet kapsamına alınır. Kira geliri 2023 yılı için belirlenen sınıra göre yıllık 21 bin TL ve altında ise vergi beyannamesi verme zorunluluğu, doğal olarak vergi muafiyeti bulunmaz.

Bu durumda gelir vergisi olarak kira kazancına göre ödeme gerekmez. Söz konusu gayrimenkul işyeri ise ya da yıllık tutar alt sınırı aşıyorsa kira vergi beyannamesi ile vergi muafiyeti doğar. Yıllık olarak alt sınır düzenlendiği için vergiden istisna olan kira bedelleri her sene değişmektedir.

Kira Gelir Vergisi Beyannamesi Nedir?

Kira gelir vergisi beyannamesi, GVK (Gelir Vergisi Kanunu) ile gayrimenkul olarak sınıflandırılan arsa, konut, işyeri gibi malların kullanım hakkının kiraya verilmesiyle elde edilen kazancın bildirimini yapmak için hazırlanan dokümandır.

Kira beyannamesi vermek için bazı sınırlar uygulanır. Yıl içerisinde belirlenen kira gelir vergisi alt sınırın üzerinde kalan kişiler beyanname vermekle yükümlüdür. Alt sınır olarak belirlenen istisna tutarı ve daha düşük yıllık gelir elde edenler vergi ödeme ile beyanname düzenleme zorunluluğundan muaftır.

Kira gelir vergisi ödeme ve Kira beyanname verme zorunluluğu olanlar şunlardır:

* Bir takvim yılı içerisinde stopaj yapılmış işyeri kira geliri brüt tutarı yıllık sınırı aşanlar

* Bir takvim yılı içerisinde stopaj ve istisna dışı gelirleri brüt sınırını aşanlar

* Menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı, diğer kazançların gayri safi tutarı yıllık limiti aşanlar

Kira geliri olanlar beyannamelerini gelirin elde edilmeye başladığı yılı takip eden yılın mart ayının 1. (ilk) ve 31. (son) günleri arasında vermelidir. Beyannameler verildikten sonra resmi kurumlar tarafından hesaplama işlemi yapılarak gelir vergisi borcu çıkarılır. Çıkan borç aynı yılın mart ve temmuz ayında 2(iki) eşit takside bölünerek ödenir.

Kira Gelir Vergisi Ne Kadardır?

Her yıl değişen tutarlara istisnalar uygulandığı için kira gelir vergisi hesaplama işlemine göre ödenecek tutar değişmektedir. Bu nedenle kesin ve net bir tutar söylemek mümkün değildir. Yıllık olarak gayrimenkule göre hesaplanan gelir vergisine ek olarak damga vergisi de tutarın içine dahil edilir. Örneğin 2023 yılında gelirin 21.000 TL’si, 2022 yılında 9.500 TL’si, 2021 yılında 7.000 TL’si vergiden istisna tutulmuştur.

İstisnalar vergi mükellefinin birden fazla konutu varsa sadece birine istisna indirimi alabilmektedir. Birden fazla ortaklı olan konutlarda her bir ortak için ayrı ayrı istisna tutarı uygulanır. Örneğin bir evin 3 sahibi varsa her bir sahibi için ayrı ayrı 2023 yılında 21.000 TL istisna tutarı baz alınır. Ayrıca ticari, zirai, mesleki kazanç beyanı yapmakla yükümlü olanlar da istisnadan yararlanamadığı için tam hesaplama yapılır.

Konut kira gelir vergisi hesaplama işlemi yapılırken yukarıdaki durumların tamamı göz önüne alınarak yıllık istisnalar kapsamında belirtilen tutarın üzerindeki gelir için ödeme takvimi oluşturulmaktadır. Kira vergisine o yıl için belirlenen damga vergisi de eklenerek 2 eşit taksitte ödenecek tutar hesaplanmaktadır.

Kira Gelir Vergisi Nasıl Hesaplanır?

Arsa, işyeri, mesken kira gelir vergisi hesaplama işlemlerinde farklı bilgiler kullanılmaktadır. Öncelikle bilgilerin neler olduğundan bahsedelim:

Hesaplama yöntemi olarak “götürü gider” ya da “gerçek gider” kullanılır. Gerçek gider yönteminde fatura ile kanıtlanabilen giderler kira gelirinden düşülür. Götürü gider yönteminde ise kira gelirinden %15 standart olarak düşüm yapılır.

Gayrimenkul türüne göre farklı uygulamalar yapılmaktadır. Arsa, işyeri, konut için uygulanan prosedürler takip edilmelidir. Yıllık istisna tutarları gayrimenkulün türüne göre hesaplanır.

Yıllık olarak sahip olunan tüm malların kira gelirleri üzerinden hesaplama yapılır. Yıllık kira gelir vergisi hesaplama işlemine kira artışı yapıldıysa dahil edilmelidir.

Kira harici olarak menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile diğer kazançların gayri safi tutarları hesaplamaya dahil edilir. Yıllık istisna uygulamalarında bu kazanç üzerinden istisna uygulanmaktadır. Örneğin 2023 yılında 180.000 TL üzerinde geliri olanlar istisnadan yararlanmamaktadır. Kira gelir vergisi oranı belirlenirken vergiye tabi olan yıllık toplam gelir baz alınmaktadır.

İşyeri söz konusu olduğunda ödenen stopaj da hesaplamaya dahil edilir.

Gelir İdaresi tarafından belirlenen kurumlara bağış yapıldığında makbuz karşılığı gösterilebiliyor ise vergiden düşülmektedir.

Gerçek gider yöntemi ile hesaplamada fatura ile gösterilebilen gayrimenkul kredi faizleri, amortisman, gayrimenkul yapı ve altyapı giderleri, belediye ve devlete ödenen harç, vergi gibi farklı giderler ayrı bir şekilde hesaplamaya katılmaktadır.

2023 kira gelir vergisi hesaplama örneği (götürü gider):

* 51.000 (Yıllık Kira) – 21.000 (İstisna Tutarı) = 30.000 TL (Kalan)

* 30.000 TL x %15 (0,15) = 4.500 TL götürü gider miktarı

* 30.000 TL – 4.500 TL = 25.500 TL vergiye tabi tutar

* 25.500 TL (2023 yılında 15% vergi dilimine tabi)

* 25.500 TL x %15 = 3.750 TL ödenecek vergi

* 3.750 TL + damga vergisi 294,90 TL = 4.044,90 TL ödenecek toplam tutar

* 4.044,90 TL ÷ 2 = 2.022,45 TL mart ve temmuz ayında ödenecek taksit tutarı

Not: Gerçek gider yönteminde %15 olarak hesaplanan sabit götürü gider yerine tüm faturalandırılan giderler tek tek hesaplanarak yıllık gelirden düşülüp “kalan” bulunur. Ardından yukarıdaki hesaplama “kalan” üzerinden devam ettirilir.

Kira Gelir Vergisi Hangi Aylarda Ödenir?

Konut kira gelir vergisi her yıl mart ve temmuz aylarında ödenir. Kira vergisi beyannamesi mart ayının ilk gününden son gününe kadar verilmektedir. Beyanname verildikten sonra hesaplanan vergi borcu mart, temmuz aylarında ödenmek üzere iki eşit taksit halinde sisteme işlenmektedir. Zamanında beyanname vermeyen ve ödemesini yapmayanlar için cezai işlem uygulanmaktadır.

Gecikme yaşayan gayrimenkul sahibine kira bedelinin %5’ine kadar farklı oranlarda ceza uygulaması yapılırken istisna indiriminden yararlanma hakkı da elinden alınmaktadır. Aylık olarak ödenmesi gereken tutarın üzerine gecikme zammı eklenir, bazı durumlarda usulsüzlük cezası da ödenmesi gereken tutara eklenmektedir. Kira beyannamesi vermeyi geciktiren, vergisini ödemeyen konut sahipleri sadece kendisi cezaya tabidir. İşyerlerinde ise mal sahibi ve kiracıya aynı anda ceza kesilmektedir.

Kiracının Tahliyesi İçin Dava ve İhtar Süreleri Kiracının Tahliyesi İçin Dava ve İhtar Süreleri

Kira Gelir Vergisi Nasıl Ödenir?

Kira gelir vergisi ödeme 2023 yılında genellikle internet üzerinden yapılmaktadır. Fiziki olarak vergi dairesine giderek de ödeme işlemi yapmak mümkündür. İnternetten kira gelir vergisi ödeme için şu yöntemler izlenir:

Bağlı olunan vergi dairesi, banka şubeleri, mobil bankacılık uygulamaları, Gelir İdaresi İnteraktif Vergi Dairesi uygulaması üzerinden ödeme yapılmaktadır.

Gelir İdaresi İnteraktif Vergi Dairesi’ne e-Devlet şifresi ile giriş yapılarak beyanname hazırlama, gönderme işlemleri de yapılabilir. Hazır Beyan Sistemi ile beyanname verdikten sonra hesaplanan tutarı banka veya kredi kartları kullanarak internetten ödeme imkanı vardır.