“Kargir ev ne demek?”, “Kargir yapı yıkılır mı?”, “Kargir ev betonarme mi?” gibi sorular son dönemde yeniden gündemde.
Kargir Ne Anlama Geliyor?
Kargir, Arapça kökenli bir kelime olup taş, tuğla veya briket gibi yanıcı olmayan malzemelerle yapılan yığma yapı anlamına geliyor. Kargir yapılarda taşıyıcı sistem betonarme kolon ve kirişlerden değil, duvarların kendisinden oluşuyor.
Yani kargir yapı:
-
Betonarme değildir
-
Çelik konstrüksiyon değildir
-
Duvarlar taşıyıcıdır
Kargir Ev Nedir?
Kargir ev, genellikle:
-
Taş, tuğla veya kerpiçten yapılmış
-
Tek katlı veya az katlı
-
Avlulu, müstakil
-
Çok eski yerleşim dokusuna sahip
yapıları ifade eder. Anadolu’nun birçok kentinde, özellikle eski mahallelerde yer alan avlulu yığma evler tapuda “kargir ev” olarak kayıtlıdır.
Tapu Kayıtlarında Neden “Kargir Ev” Yazar?
Eski tapu kayıtlarında yapı türü detaylı sınıflandırılmadığı için:
-
Betonarme ayrımı yapılmaz
-
Yapının sadece “yığma” olduğu belirtilir
Bu nedenle tapularda sıkça:
-
“Kargir ev”
-
“Kargir bina”
-
“Kargir han”
-
“Kargir dükkan”
ifadeleri yer alır. Bu durum özellikle satış, miras, kredi ve kentsel dönüşüm süreçlerinde önem kazanır.
İmar Barışı ve Kargir Yapılar
İmar Barışı başvurularında yapı türü büyük önem taşımıştır. Kargir yapılar:
-
Yapı kayıt belgesi alabilmiştir
-
Ancak yapı güvenliği açısından riskli kabul edilmiştir
Çünkü kargir binalar, deprem yönetmeliğine uygun olmayan, mühendislik hizmeti almamış eski yapılar arasında yer alır.
Kentsel Dönüşümde Kargir Evler
Kentsel dönüşüm kapsamında kargir yapılar:
-
Riskli yapı olarak değerlendirilme ihtimali yüksek
-
Depreme karşı dayanıksız kabul edilir
-
Yeniden yapım sürecine dahil edilir
Özellikle 1950–1980 yılları öncesinde yapılan kargir evler, günümüzde dönüşüm projelerinin merkezinde yer alıyor.
Belediyelerde Kargir Yapı Kaydı Ne Anlama Geliyor?
Belediyelerde kargir yapı kaydı bulunması:
-
Yapının çok eski olduğuna
-
Ruhsatının bulunmayabileceğine
-
Sonradan eklemeler yapılmış olabileceğine
işaret eder. Bu tür yapılar için tadilat, yıkım veya yeniden yapım süreçlerinde özel inceleme yapılır.
Uzmanlar Uyarıyor
Şehir plancıları ve inşaat mühendisleri, kargir yapıların:
-
Deprem riski taşıdığını
-
Güçlendirme yerine dönüşümün tercih edilmesi gerektiğini
vurguluyor.